CLUBLID IN BEELD (Interview uit het clubblad van het Eendeëi (begin 1995), geplaatst met toestemming van de auteur, Auke Schouwstra)

Tom Schulte, trotse eigenaar van 20 A-types en 14 CX'en:

,,Iedere keer zeg ik: nu heb ik genoeg!''

Achthuizen is een klein plaatsje op het eiland Goeree-Overflakkee, zo'n vijftig kilometer van Rotterdam. Het dorp is zo klein, dat er slechts voor één café een economisch draagvlak is. Dat moest een tweede café-houder die er een zaak begon, tot zijn schade ondervinden. Hij ging na een poosje failliet en verliet halsoverkop het dorp, een aantal schuldeisers met lege handen achterlatend.

Op dat punt in het verhaal komt Tom Schulte (30), al jaren lid van het Eendeëi, in beeld. Tom woonde lange tijd ongeveer naast de garage van het Eendeëi in Rotterdam. Maar omdat zijn verzameldrift toenam, zocht hij een pand met wat ruimte eromheen. Hij vond het in de vorm van het verlaten café in Achthuizen, waar hij twee jaar geleden introk.

Bij de voordeur staat een mastodont van een CX-break -met aanzienlijk verhoogd dak- geparkeerd ('de enige manier om grijs te kunnen blijven rijden'). Om de hoek staat nog een CX, en daarachter een hartveroverend lichtblauw Ami'tje. Het is duidelijk; hier woont een liefhebber. De verveloze kozijnen, de gesloten vitrages en de hoge muur om de tuin geven het pand een mysterieuze uitstraling. Er lijkt niemand aanwezig te zijn. Als ik aanbel, begint er aanvankelijk alleen een hond te blaffen. Maar dan gaat ook de deur open.

DAMESTOILET

Voor het gemak heeft Tom Schulte het interieur van de dorpskroeg maar in de originele staat gehouden. En dat heeft tot gevolg dat de bezoeker nog steeds kan kiezen uit een heren- of een damestoilet. De bar zit er nog in, de krukken staan er nog, en er is een flipperkast. Alleen de tafeltjes zijn weggehaald, en daarvoor in de plaats heeft Tom hier en daar wat eigen meubels geplaatst. Langs de wand staan wat onderdelen. Hoewel het makkelijk zou kunnen, heeft hij nog geen eend in z'n woonkamer gezet. Maar daar wordt aan gewerkt, verzekert hij me; als de ruimte achter die dubbele deuren daar voorzien is van een grote buitendeur, komt er een eendje te staan. ,,De vloer is er sterk genoeg voor'', weet hij.

Tom Schulte is wat je noemt 'Citroen-gek', maar eigenlijk klinkt die benaming veel te onvriendelijk. De passie begon toen hij auto wilde gaan rijden, in 1983. Het werd een 2CV'tje, en het is nooit meer opgehouden. Vooral het bouwpakket-achtige van de auto spreekt 'm aan. ,,Het sleutelt heel lekker''. In de gang hangt het fotografische bewijs van zijn tomeloze hobbyisme; een galerij van de tientallen A-types die hij ooit in bezit had, of nog heeft.

HOUTEN BALKEN

Nadat hij in 1983 zijn rijbewijs haalde, volgde een stroom aan- en verkopen van auto's. Tientallen waren het er. Sommige kocht hij voor de onderdelen (,,ik heb het een keer gehad dat ik bij de sloop van een eend ontdekte dat er overal hout zat. De eigenaar had hem met houten balken gerepareerd''). Andere heeft hij nog steeds compleet in bezit, maar lang niet allemaal zijn ze in rijdende staat. En af en toe verkoopt hij wat.

Om de draad niet kwijt te raken, haalt Tom een lijst te voorschijn waar hij al zijn auto's in opgenomen heeft. Een AK uit 1969 staat erop (,,daar zijn er nog maar heel weinig van over''), een Spaanse uitvoering van de eend-bestel (,,Die kon ik niet laten staan''), en zijn jongste aanwinst, een Ami-6. Op de lijst staan een kleine twintig A-types.

Tom licht zijn verhaal toe aan de hand van wat foto's. Hij wijst een AKL aan (een luxe besteleend). ,,Later heb ik deze gekocht, een beroemde eend bij het Eendeëi. Die was van een boertje in Zuidland. Al jaren ging het verhaal rond over dat eendje. Toen het Eendeëi tien jaar bestond, werd het boertje uitgenodigd de eend ten toon te stellen. Van het een kwam het ander, en uiteindelijk kon ik de auto kopen. Hij had altijd binnengestaan, zo'n boer heeft ruimte genoeg natuurlijk''.

ZELDZAAM

Hij vervolgt: ,,Dit type wordt ook wel een 'Weekender' genoemd. Hij heeft opklapbare voorstoelen, ruitesproeiers en een luxe stuur. Hij is erg zeldzaam. Ik heb 'm nu al jaren. Sommige clubleden zullen wel denken: waar is dat ding gebleven. Ik zoek er eigenlijk een andere carrosserie voor, want deze is erg slecht. Vorig jaar kwam ik er in Frankrijk een tegen, weliswaar van een gewone besteleend, maar wel van hetzelfde bouwjaar. De eigenares was ermee naar haar werk gekomen, en ze wilde hem eigenlijk nog niet kwijt. Ze zou me bellen als 'ie weg moest''. Met spijt in zijn stem: ,,Dit jaar ben ik er weer langs geweest, maar het restaurantje waar die vrouw werkte was dicht, dus ik ben 'm waarschijnlijk kwijt''.

De laatste twee jaar gaat hij meerdere malen per jaar naar Frankrijk, om nog 'te redden wat er te redden valt', na het inwerking treden van de verfoeide Balladur-regeling (die voorziet in een premie voor het tot schroot verwerken van oude auto's). ,,Er is nu al niets meer op straat te zien, en ik verwacht dat er binnen korte tijd ook niets meer op de sloop te vinden is. Bijzondere auto's vind ik het leukst. Maar als ik niks speciaals kan vinden, koop ik natuurlijk ook wel eens wat anders''.

TWAALF CX'EN

Dat die laatste opmerking een eufemisme is, blijkt als we even in de tuin gaan kijken. Door een smalle gang, langs vertrekken die volstaan met motoren, versnellingsbakken en alle denkbare andere onderdelen, bereiken we de het terrein achter het voormalige café. Daar krijg ik zicht op een flinke collectie CX'en, die de ruimte volledig in beslag neemt. Er staan er twaalf (!), van verschillende bouwjaren. Breaks en hatchbacks, oude en jonge, mooie en lelijke. Tom is vooral trots op een '75-er, een van de eerste CX'en. Wie wat bewaart die heeft wat, is zijn filosofie. In een aantal schuren staan verder nog wat eend-bestellertjes, waaronder een van de Franse post. In Stad aan 't Haringvliet huurt hij nog een deel van een loods, waar vijf eenden van hem staan.

GENOEG!

Enigszins hulpeloos: ,,Het is al jaren mijn hobby. Iedere keer zeg ik: nu heb ik er genoeg! Maar er komt toch telkens weer wat bij. Elke keer prop ik mijn garage nog wat voller. Ik heb nu een grote tuin natuurlijk. Vorig jaar stonden er nog maar zes auto's, nu staat er twaalf. Maar er kán er nog één bij'', lacht hij.

Af en toe wil hij wel wat verkopen, maar dat vlot niet zo. ,,Op zeker moment ben ik een CX gaan proberen, om te kijken of ik daar mee overweg kon met het sleutelen. Dat lukte de eerste keer niet, dus kocht ik een rijdende CX met APK. Ik wilde een break, maar die kon ik niet krijgen. Een half jaar later lukte dat wel. Toen wilde ik die andere verkopen, maar dat lukte, ook met APK, niet''. Voordelige aanbiedingen kwam Tom daarentegen wel tegen, en zo groeide het aantal CX'en in zijn tuin.

Is het een verslaving?

,,,Ja, dat is het wel. Ik heb altijd gezegd: het ideale aantal auto's om te hebben is drie. Een om mee te rijden, een om te restaureren en een om een beetje mee te klieren...''

Daar ben je inmiddels ver overheen.

,,Dat was binnen een jaar al zover. Er zijn maar twee manieren om te stoppen: of het erf is vol, of de portemonnee is leeg. Het probleem met die CX'en is dat ze zo spotgoedkoop zijn. Anderzijds, als ik niet zo'n voorraad onderdelen had, zou CX rijden voor mij onbetaalbaar zijn. Ik bewaar alles. Beneden heb ik een heel aantal versnellingsbakken staan van eenden. Het probleem is dat die dingen haast nooit kapot gaan. Ik vind het heerlijk om iets weg te gooien, maar als het goed is, bewaar ik het. Dit hele huis staat stikvol met onderdelen''.

KENNIS

Bij het Eendeëi heeft hij in de begintijd veel opgestoken. Het sleutelen begon toen hij bij een garage de ontsteking wilde laten bijstellen. De garagehouder ging meteen maar even door en presenteerde uiteindelijk een rekening van 330 gulden. Dat was de laatste keer dat Tom een reparatie uitbesteedde. De opgedane kennis heeft hij doorgegeven op het Ei door cursussen te geven. Verder heeft hij zich jaren ingezet voor het clubblad, het magazijn en de sloopploeg. Ook was hij bestuurslid van de vereniging.

Aan de CX begon hij te sleutelen toen hij de versnellingsbak moest vervangen. 'Hij schoot, nadat ik er 10.000 kilometer mee gereden had, regelmatig uit z'n vijf. Bij de garage zeiden ze dat ze het wel konden repareren, maar dan weet je ook niet wat het gaat kosten''. Gaandeweg leerde hij de auto kennen.

MIDDENWEG

Perfect hoeven zijn auto's van hem niet te worden. ,,Dat kost allemaal zoveel. En ik vind het ook niet zo mooi. Soms moet je wel, omdat er niks van de carrosserie over is. Maar ik hou meer van een beetje bijwerken. Net als die Ami buiten. Die komt uit Frankrijk. Hij moet wel getectyleerd worden, maar verder blijft 'ie zo. Ik poets een beetje, maar ik vind het niet erg als er hier en daar nog wat aan zit. Ik kies voor een middenweg. Je kunt wel perfect gaan restaureren, maar dan durf je er niet meer mee te rijden. Restaureren is leuk als je twee auto's hebt, maar zoals ik... dat kost heel veel geld dan''.

FRANKRIJK

Ooit ziet hij zich nog wel eens in een boerderijtje in Frankrijk terecht komen. ,,In Rotterdam heb ik het nog redelijk lang uitgehouden, hoewel ik op een boerderij ben opgegroeid. Hier in dit dorp is het nog een beetje Oranje-vrijstaat; je ziet hier nog wel eens bromfietsers zonder helm, of een tractor die een sloopauto sleept met wat jeugd erin... Het is hier nu nog een beetje losgeslagen. Maar ik heb gehoord dat ze hier in de buurt een vakantiepark gaan bouwen. Voor die tijd wil ik hier weg zijn. Het kan ook Spanje worden, mijn ouders hebben daar al een huis. Maar liever ga ik naar Frankrijk, ik hou meer van het groene landschap daar''.

(Auke W. Schouwstra)